Ik heb het gevoel in een eindeloos déjà vu gevangen te zitten, in een werkelijkheid waarin uitspraken, klachten en situaties steeds bijna exact herhaald worden. Vanmiddag hoorde ik op straat precies dezelfde woorden als een week geleden; de problemen waarover mijn buurvrouw zat te piekeren leken veel op die ze 20 jaar geleden ook al had en bij de slager leek de lange rij wachtenden een kopie van die in 1994 of 2000. Het is moeilijk het gevoel dat we dat alles al eerder beleefd hebben van zich al te schudden, alsof we gevangen zitten in een lus die ons telkens weer doet terugkeren naar hetzelfde punt waar we al eerder langs zijn gekomen. Eén van die steeds terugkomende taferelen bij de chronische schaarste op onze markten is de jacht op voedsel en andere basisproducten, om achter een beetje olie, een pakje worstjes of een stuk zeep om de kleren te wassen aan te jagen.

De lang verwachte hervorming die het weer mogelijk heeft gemaakt als zelfstandige te werken heeft een aantal problemen opgeleverd waarover nauwelijks gesproken wordt. Zelfstandigen hebben zich zonder een groothandel, waar ze de grondstoffen voor hun kleine bedrijfjes kunnen kopen, op het al verzwakte detailhandelsnetwerk gestort. Bij het aanbreken van de dag staan ze al voor bakkerijen en andere winkels te wachten om grote hoeveelheden handelswaar in te slaan die dan terecht zullen komen in de keukens van restaurants en cafés. Zonder speciale korting op hun grootschalige inkoop en zonder veel garantie op kwaliteit, wordt het op peil houden van de levering van groente, graan en vlees voor hen een benauwende, moeilijke en uiterst kostbare opgave. Bovendien vermindert het aanzienlijk het percentage producten, dat bij de niet commerciële consument terecht zal komen – de meerderheid van de detailhandel.

De zwakke staatseconomie is niet opgewassen tegen de grote vraag die haar de laatste maanden heeft overvallen. Vandaar dat het bijna onmogelijk lijkt om nog langer de welvaartbubbel in de private sector en de inefficiënte voorziening van staatsondernemingen naast elkaar te laten voortbestaan. Wordt die tegenstelling niet opgelost, dan zal er een moment komen dat varkensvlees, paprika of aardappels alleen nog maar te vinden zullen zijn op de borden in de private restaurants voor de toeristen. En de buurvrouw die vandaag – voor de zoveelste keer- erover klaagt dat er geen wc-papier te krijgen is, zal de toiletten in de nieuwe restaurants moeten opzoeken om zich te herinneren hoe die rollen ook weer waren, zo wit en zo zacht.